Alışverişten önceki üç akşam
O parçayı almak için geçen günleri ağır çekimde düşünün. İlk gün iki satıcı arasında gidip geldiniz. İkincisinde arkadaşınız dağ yolundan gitmeyi önerdi. Daha kısa sürüyordu ama ikinizin de o yolda kaybetmeyi göze alması gereken bir yük vardı. Üçüncü gün elinizdeki malın yarısını şimdi satmakla hafta sonunu beklemek arasında kaldınız. Tek bir eşyanın öncesinde bir rota, bir pazarlık ve bir ortak macera vardı.Parçayı edindiğinizde oyunun size ne sunduğu önemli. Yeni ekipmanla eskiden giremediğiniz bir yarışa girebiliyorsanız alışveriş bir başlangıçtır. Aldığınız şey yalnızca aynı işi yüzde beş daha hızlı yapıyorsa ertesi gün o işin ne için yapılacağını sorarsınız. Oyuncunun hedefe varması güzel bir duygudur. Hedefin arkasındaki manzara, oyuncunun orada kalmak isteyip istemeyeceğini belirler.
Pazarda el değiştiren para nereye gider?
Küçük bir sunucu düşünelim. Bir akşam görevlerden oyunculara toplam 10.000 altın dağıtılıyor. Aynı akşam sistem tamir tezgâhlarında 2.000 altın topluyor ve bu parayı dolaşımdan çıkarıyor. Başka bir giriş çıkış yoksa oyuncuların elindeki toplam para 8.000 altın artar. Ardından siz bir başka oyuncudan 3.000 altına bir kılıç alırsınız. Cüzdanınız hafiflemiştir ama toplam değişmez. O 3.000 altın artık kılıcı yapan ustanın cebindedir.Bu ayrım ekonominin nerede tıkandığını anlatır. Kılıç almak kişisel birikiminizi bitirmiş olabilir. Oysa ustanın alacağı hiçbir şey yoksa aynı miktar onun kasasında haftalarca durur. Yönetim toplam parayı görünce herkesin zenginleştiğini düşünebilir. Meydana bu sabah gelen oyuncunun ise ilk aletini almak için hâlâ üç iş yapması gerekiyordur. Aynı sunucuda hem harcayacak yer bulamayan hem de pazara giremeyen oyuncular bulunabilir.
Oyuncular arası satışta sistem bir kesinti alıp o miktarı dolaşımdan çıkarıyorsa yalnızca o kısım ekonomiden eksilir. Örneğin 3.000 altınlık satışın yüzde beşi kesilirse satıcıya 2.850 altın ulaşır, 150 altın çıkar. Bir akşamlık hesabı bu kadar sade yazabilmek, “Pazarda çok satış var, ekonomi iyidir” demekten daha fazla şey anlatır.
Aynı pazarda bir eşya pahalanırken diğeri ucuzlayabilir
Hafta sonu herkes aynı görevi yapıyor ve ödül olarak aynı botu alıyor olsun. Pazar pazartesi sabahı kullanılmamış botlarla dolar. Dün bir çift almak için biriktiren oyuncu bugün yarı fiyatına alıcı bulamaz. Aynı hafta sonu ödüllerden gelen altınla birkaç varlıklı oyuncu satıştaki üç nadir bineğe teklif verir. Bot ucuzlarken binek pahalanır. Tek bir ürünün fiyatına bakarak bütün sunucuya teşhis koymak iki taraftan birini gözden kaçırır.Pazar konusunda sözü ilk önce satamayan oyuncuya verin. Botu kaçtan listelediği kadar, benzer son satışın ne zaman ve kaça gerçekleştiğini de sorun. Haftalardır rafta duran abartılı fiyat, gerçekleşmiş bir alışveriş kadar bilgi vermez. Pahalı bineği de aynı gözle okuyun. Geçen ay on tane bulunurken bu ay yalnızca bir tane satışa çıktıysa yükselen fiyatın sebebi kısmen kıtlıktır. Fiyatları anlamak için oyuncuların gelirine, üretilen eşya adedine ve gerçekten el değiştiren mala birlikte bakmak gerekir.
İlk maaşla son serveti aynı kefeye koymak
Yönetimin önünde yalnızca ortalama bakiye yazdığını düşünün. On oyuncudan dokuzunun 100’er altını, birinin 91.000 altını varsa ortalama 9.190 altındır. Bu rakama güvenip başlangıç aletini 1.000 altına koyduğunuzda on kişiden dokuzu tezgâhtan boş döner. Birinin kasasını hafifletecek fiyat, çoğunluğun ilk akşamını bitirebilir.Daha anlamlı bir soru şudur. Bugün yeni başlayan biri ilk işe yarar aracını kendi emeğiyle kaç dakikada alıyor? Bu süre geçen aya göre iki katına çıktıysa hangi adımın uzadığını izleyin. Görev geliri aynı kalırken temel malzeme mi pahalandı? Ucuz ilanları kimse listelemiyor mu? İleri düzey oyunculara da ayrı bir soru sorun. Son ciddi harcamalarında paralarının karşılığında hangi yeni imkânı kazandılar? İlk grubun derdi geçim, ikincisinin derdi seçim olabilir. İkisine birden daha fazla altın dağıtmak, bu iki sorudan hiçbirine tek başına cevap vermez.
Parayı harcarken oyuncunun aklında ne kalıyor?
Her girişte zorunlu ücret almak, kâğıt üzerinde fazla parayı hızla eritmenin kolay bir yoludur. Alacağı her şey zaten tamam olan oyuncu, sırf akşam arkadaşlarına merhaba demek için servetinin azalmasını izler. Üstelik aynı sabit ücret yeni başlayan için çok daha ağırdır. Birkaç gün sonra kasalardaki para azalmış görünürken pazardaki insan sayısı da azalmış olabilir.Aynı parayı harcamanın başka bir sahnesini düşünün. Üç ekip limana kendi düzenledikleri bir gece yarışı getirmek istiyor. Sisteme bir akşamlık pist düzenleme ücreti ödüyor, virajları seçiyor, seyirciler için yer hazırlıyorlar. Harcamanın karşılığı o akşam oynanacak yeni bir oyun. Pist tabelasını bir başka oyuncudan alırlarsa o bedel de üreticiye gelir olur. Etkinlik bittiğinde para hareketinin hangi kısmının sistemden çıktığını, hangi kısmının başka bir oyuncuya iş sağladığını ayrı ayrı görebilirsiniz.
Elbette herkes yarış düzenlemek istemez. Koleksiyoncu için sergileme alanı, usta için kendi imzasını taşıyan siparişler, rekabeti seven için eşit ekipmanla koşulan bir lig daha anlamlı olabilir. Oyuncunun pahalı seçeneği pas geçebilmesi de tasarımın parçası. O hafta hiçbir şey satın almayan biri yine arkadaşlarının yarışına katılıp güzel bir akşam geçirebilmeli.
En pahalı ödül bazen bir arkadaşın bütün planını bozar
Tecrübeli bir oyuncu yeni başlayan arkadaşını yanına çağırıp bütün ekipmanı bir kerede verebilir. Niyeti onu bu akşam ekibe yetiştirmektir. Arkadaşı için aynı paket iki farklı sonuç doğurur. Beraber oynamaya geldiyse kapı açılmıştır. Pazarda kendi dükkânını kurma hevesiyle geldiyse ilk müşterisini bulmadan en iyi ürüne kavuşmuştur. Yardım etmeden önce “Bu akşam ne yapmak istiyorsun?” diye sormak, hangi parçayı vereceğinizi değiştirir.Gerçek parayla satılan hızlandırmalar da bu soruyu büyütür. Bir oyuncu aylarca geliştirdiği bir becerinin sonucunu başka birinin dakikalar içinde satın aldığını gördüğünde, bir sonraki yarışmanın neyi ölçeceğinden emin olmak ister. Ücretli bir görünümün sınırı anlaşılırdır. Satın alınabilen güç sıralamayı etkiliyorsa o sınırın nerede başladığını oyuncular önceden bilmeli. Harcanan zamanın anlamı ekonomide yalnızca altınla ölçülmez. Rakibinizin sizinle aynı kurallarla oynadığına duyduğunuz güven de o zamanın değerine dahildir.
Yeni sezon açmak hangi sorunu çözer?
Bazen sıfırdan başlamak gerçekten eğlencelidir. İlk müşteriyi yeniden bulmak, henüz rotası ezberlenmemiş bir dünyada mal taşımak, herkes daha yolun başındayken arkadaşlarla takım kurmak başlı başına bir oyun biçimidir. Sezonun süresi, nelerin silineceği ve hangi hatıraların kalacağı açılışta belliyse oyuncu zamanını bilerek yatırır. Eski sezonun sonuçları ya da oyuncuların imzaladığı yarış panosu bir sonraki sezona güç taşımadan geçmişi görünür tutabilir.Fakat ödüller, giderler ve rotalar olduğu gibi duruyorsa aynı ekip ikinci sezonda kestirme yolu zaten bilir. İlkinde altı hafta süren doygunluk bu kez çok daha erken gelebilir. Sıfırlamaya karar vermeden önce eski sezondan üç anı dinlemek iyi bir başlangıçtır. Oyuncu ilk kez ne zaman seçenekler arasında kaldı, ilk kez ne zaman biriyle anlaşmak zorunda kaldı, en son ne zaman parasını saymadan bir şeye heveslendi? Yeni sezonda hangi kararı geri getirmek istediğiniz bu cevaplarda saklı olabilir.
Son alışverişten sonraki akşam
Baştaki oyuncuya dönelim. Ekipman tamam, bakiye yerinde. Tam çıkacakken kendisine bir mesaj geliyor. “Cuma yarışı için şu eski yokuşu dener misin? Son viraj biraz sert oldu.” Gidip bir tur atıyor. Viraj gerçekten sert. İkinci turda başka bir çizgi deniyor, sonra arkadaşıyla başlangıç yerini biraz geri çekiyorlar. Farkına vardığında akşam bitmiş. Cüzdanındaki sayı bütün bu süre boyunca aynı kalmış.Bir sunucunun ekonomisini anlamak için bazen en zengin oyuncuyu alışverişten çıkarken izlemek gerekir. Eve dönüp ertesi gün için bir plan mı kuruyor, yoksa yapacaklarını tamamladığı için huzurla oyunu mu kapatıyor? İkisi de oyuncu için iyi bir son olabilir. En güzel ihtimallerden biri de şu. Aylar sonra o yokuşun görüntüsüne rastladığında kılıcın kaç altın ettiğini çoktan unutmuştur. Ama son virajı kiminle düzelttiğini hâlâ hatırlar.






“10 üzerinden 10 veriyorum bu kadar özellik diğer yazılımlarda bile yok.”