phpMyAdmin’i açınca nereye bakılır?
phpMyAdmin, MySQL veya MariaDB veritabanıyla tarayıcıdan çalışmanızı sağlayan bir araç. SQL ise veritabanına ne istediğinizi yazdığınız dil. Barındırma sağlayıcınız phpMyAdmin sunuyorsa genellikle veritabanları bölümünden açabilirsiniz. Kendi bilgisayarınızdaki bir deneme kurulumu da bu yazı için yeterli. Hangi yoldan gelirseniz gelin, soldan boş bir deneme veritabanı seçin. Üstte gördüğünüz adı kontrol edin. Birazdan yazacağınız komutlar seçtiğiniz yerde çalışacak.Tabloyu bir dükkânın ürün defteri gibi düşünün. Bir satır bir ürünü, sütunlar o ürünün adını, fiyatını ve elde kaç tane kaldığını anlatıyor. Bir ürünü bulmak için defteri açıp arayabilirsiniz. “Stokta kalan en ucuz iki ürünü getir” demek istediğinizde ise SQL işinizi kolaylaştırır. Bu sorunun cevabını kendi kuracağınız dört satırlık bir tabloda göreceğiz.
Dört ürünle küçük bir dükkân kuralım
Seçtiğiniz deneme veritabanında SQL sekmesini açın. Aşağıdaki iki komutu aynı kutuya yapıştırıp Git düğmesine basın. Arayüzünüzde bu düğme Go adıyla da görünebilir. Noktalı virgül her komutun nerede bittiğini bildiriyor. Bu ilk kutuyu boş veritabanında bir kez çalıştırın. Sonraki kutuları sırayla ve ayrı ayrı deneyebilirsiniz.CREATE TABLE ornek_vitrin (
id INT PRIMARY KEY,
ad VARCHAR(60) NOT NULL,
fiyat DECIMAL(8,2) NOT NULL,
stok INT NOT NULL
);
INSERT INTO ornek_vitrin (id, ad, fiyat, stok)
VALUES
(1, 'Defter', 80.00, 6),
(2, 'Kalem', 25.00, 12),
(3, 'Cetvel', 30.00, 0),
(4, 'Silgi', 15.00, 3);
CREATE TABLE defterin sütunlarını hazırladı. INSERT INTO bu sütunlara dört ürün ekledi. Kalemin satırında 25.00 fiyat, 12 stok. Ondalık bir fiyatı SQL’de 25.50 biçiminde, noktayla yazın. Virgül burada alanları birbirinden ayırır. Soldaki listeden ornek_vitrin tablosuna, ardından Gözat sekmesine tıklayın. Dört ürünü görebiliyorsanız alıştırmanın geri kalanı hazır. Yapı sekmesinde de id alanının birincil anahtar olduğunu görebilirsiniz. İki ürün aynı adı taşısa bile bu numara hangi satırla çalıştığınızı belirler.Stokta kalan en ucuz iki ürün hangisi?
Komutu çalıştırmadan önce ürünlere bakıp cevabı tahmin edin. Cetvel kalemden biraz pahalı ama zaten rafta hiç kalmamış. Sorgunun iki ayrı karar vermesi gerekiyor. Önce elde kalanları bulacak, sonra bunları fiyata göre sıralayacak.SELECT ad, fiyat, stok
FROM ornek_vitrin
WHERE stok > 0
ORDER BY fiyat ASC, id ASC
LIMIT 2;
Sonuçta Silgi ilk sırada (15.00, stokta 3), Kalem ikinci sırada (25.00, stokta 12) görünür. SELECT görmek istediğiniz sütunları, FROM okunacak tabloyu seçer. WHERE hangi satırların kalacağını belirler. ORDER BY kalanları sıralar. ASC küçükten büyüğe demektir. İki fiyat eşitse ikinci sıralama alanı olan id sırayı belirler. LIMIT 2 ilk iki sonucu getirir.Şimdi yalnızca fiyat ASC kısmını fiyat DESC yapıp tekrar çalıştırın. Bu kez önce Defter, sonra Kalem gelir. Tabloya gidip Gözat’ı açtığınızda dört ürün de yerli yerinde. Değiştirdiğiniz şey o anda sorduğunuz soru.
Kaç çeşit ürün var, rafta kaç parça kaldı?
Dükkândaki biri size “Kaç ürün kaldı?” dediğinde aklınıza iki cevap gelebilir. Üç çeşit ürün satılabiliyor. Ama tek tek sayarsanız altı defter, on iki kalem ve üç silgi var. SQL’de de bunları ayrı ayrı sorabilirsiniz.SELECT COUNT(*) AS urun_cesidi,
SUM(stok) AS toplam_adet
FROM ornek_vitrin
WHERE stok > 0;
COUNT(*) koşulu karşılayan satırları sayar, SUM(stok) o satırlardaki adetleri toplar. Sonuç tek satırda 3 ve 21. AS ile verdiğiniz isimler sonuç tablosunu okunur hâle getirir. Şimdi son satırdaki koşulu WHERE stok = 0 yaparsanız bir çeşit ürün ve sıfır adet bulursunuz. Cetvelin listede durmasıyla satışa hazır olması arasındaki farkı aynı tablo anlattı.Bir kutu kalem geldiğinde hangi satır değişir?
Altı kalem daha geldi. Önce değiştireceğiniz satırı okuyun. Aşağıdaki ilk sorgu size Kalem ve 12 değerini göstermeli. Aynı koşulu ikinci komutta da göreceksiniz.SELECT id, ad, stok FROM ornek_vitrin WHERE id = 2;
UPDATE ornek_vitrin
SET stok = stok + 6
WHERE id = 2;
UPDATE mevcut kaydı değiştirir. SET stok = stok + 6 eski adede altı ekler. Bu güncellemeyi bir kez çalıştırın, ardından ilk SELECT sorgusunu yeniden deneyin. Kalem stoğu artık 18. Aynı UPDATE komutuna tekrar basarsanız altı tane daha eklersiniz. WHERE satırını çıkarırsanız tablodaki her ürüne altı eklenir. Bu yüzden koşulun doğru ürünü bulduğunu küçük bir okuma sorgusuyla görmek iyi bir alışkanlıktır.Kendi başınıza denemek için ilk soruya geri dönün. Stoktaki en ucuz iki ürünün adı değişti mi? Peki toplam kaç parça oldu? İlk sonuç hâlâ Silgi ile Kalem, yeni toplam ise 27. Aynı güncellemenin iki sorudan yalnızca birinin cevabını değiştirmesi sorguları okumayı öğrenmenin güzel bir yolu.
Veritabanı Yöneticisi ile SQL yazmadan stok güncellemek
Her iş için sorgu yazmak istemeyebilirsiniz. Örneğin depodaki bir arkadaşınız “Bir kalem daha buldum, stoğu 19 yapar mısın?” diye haber verdi. Bazı site panellerinde bunun için Veritabanı Yöneticisi bulunur. Bu araç, phpMyAdmin’de yapabildiğiniz kayıt arama, hücre düzenleme ve yedek alma gibi günlük işleri daha sade bir ekranda sunar. Az önceki stok örneğiyle aradaki farkı görmek kolay.Buradaki örnek panelde Ayarlar → Veritabanı yolundan yönetici açılır. Deneme veritabanınıza bağlıyken ornek_vitrin tablosunu seçin. Arama alanında sütun olarak ad seçip Kalem yazın ve Ara düğmesine basın. Gelen satırda stoğu 18 göreceksiniz. SQL bölümündeki WHERE ile yaptığınız seçim burada bir sütun ve bir arama kutusuna karşılık geliyor.
Stok hücresini açıp 19 yazın. Uygula dediğinizde düzenleme bekleyen değişikliklere eklenir. Kaydetmeden önce bir kez daha bakabilirsiniz. Doğru satır Kalem mi, değiştirdiğiniz sütun stok mu? Öyleyse Değişiklikleri Kaydet düğmesine basın. Şimdi aynı kaydı phpMyAdmin’de okursanız 19 görürsünüz. İki araç da aynı tablodaki değeri okuduğu için ayrıca veri aktarmanız gerekmez.
Ertesi gün “Stokta kaç çeşit ürün var, toplam kaç parça kaldı?” sorusu gelirse yukarıda yazdığınız COUNT ve SUM sorgusuna dönebilirsiniz. Tek ürünle ilgilenirken panelde bir hücreyi açmak pratik. Birden fazla kaydı birlikte değerlendirmek istediğinizde ise öğrendiğiniz SQL işinize yarar.
Deneme tablonuzu yanınıza alın
phpMyAdmin’de örnek tabloyu seçip Dışa Aktar bölümünden SQL biçiminde indirebilirsiniz. Yapı ve veriyi içeren bir dışa aktarımda, dosyayı metin düzenleyiciyle açtığınızda artık tanıdık komutlar görürsünüz. Biri tablonun nasıl kurulacağını, diğerleri ürünlerin nasıl geri ekleneceğini anlatır. Dosyayı ikinci bir boş deneme veritabanında İçe Aktar ile açtıktan sonra Kalem’in son kaydettiğiniz adedini arayın.Paneliniz yedeği JSON olarak veriyorsa geri yükleme için o biçimi destekleyen aracı seçin. Bazı yöneticilerde yapı ve kayıtlar ayrı ayrı işaretlenir, ayrıca tablo başına alınacak satır sayısı sınırlıdır. Dört ürünümüz küçük bir kontrol sağlar. Geri yüklediğiniz tabloda dört satırı ve güncel kalem adedini bulabiliyor musunuz? İkisini de gördüğünüzde yedeğin içinde gerçekte ne olduğunu da biliyorsunuz.










“10 üzerinden 10 veriyorum bu kadar özellik diğer yazılımlarda bile yok.”